KASTAMONU SALNAMESÄ°NDE ILGAZ (1869-1903)
GÄ°RÄ°Åž
      Tanzimat’ ın ilanı ile başlayan dönem, gerek Osmanlı İmparatorluğu tarihinde, gerekse imparatorluğa tabi ulusların kaderinde önemli bir sürecin başlangıcıdır. Hiç şüphe yok ki bu dönemi önemli kılan olguların başında yapılan köklü reformlar ile bu reformların Osmanlı devleti topraklarında yaşayan uluslara yansıması gelir.
      Birincisi 1866 yılında basılan ve zaman içerisinde imparatorluğa bağlı bütün vilayetlerde yayınlanmaya başlayan vilayet salnameleri (yıllıklar), Tanzimat ve 1:Meşrutiyetdöneminde imparatorluğun kentlerindeki ekonomik ve sosyal yapıyla ilgili verilen içerenönemli kaynaklardır.
      Çankırı (Kengırı) sancağının da dahil olduÄŸu Kastamonu vilayetinin ilk salnamesi 1869 yılında yayınlanmıştır. 1869 ile 1903 yılları arasındaki 34 yıllık süre içerisinde toplam 21 adet vilayet salnamesinin basımı gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir. Bu salnamelerin tamamında da Çankırı (Kengırı) sancağı ve kazaları hakkında detaylı bilgiler verilmiÅŸtir. Özellikle içinde bulunan bürokrasi, ziraat, ticaret, vergi, nüfus, eÄŸitim ve etnik yapı ile ilgili istatistikler yardımıyla sancak ve kazalardaki ekonomik ve sosyal geliÅŸmeyi takip etmek mümkün olmaktadır. Kastamonu vilayet salnamelerdeki Kengırı Sancağı bölümleri, salnamelerin tamamıtaranarak tespit edilmiÅŸ ve aslına sadık kalınarak, dil ve ifade özelliklerine dokunulmadançevrilmiÅŸtir.Â
KASTAMONU VİLAYETİ SALNAMELERİ İçinde Kengırı Sancağı’yla birlikte Bolu ve Sinop sancaklarına ait bilgilerin ve istatistiklerin bulunduğu Kastamonu Vilayeti Salnameleri ‘nin birincisi h.1286 (m.1869) yılında, sonuncusu ise h.1321 (m.1903) yılında basılmıştır. 1869 yılında basılan Kastamonu Vilayeti Salnamesi’nden önce, Bosna (1866), Halep (1867), Konya, Suriye ve Tuna (1868) vilayetlerinin ilk salnameleri basılmıştır. Otuz dört yıl içerisinde toplam 21 defa yayımlanan Kastamonu salnamelerinin basımı, çeşitli sebeplerden dolayı bazı yıllar gerçekleşememiştir.
Ömer TÜRKOĞLU BİRİNCİ KASTAMONU VİLAYETİ SALNAMESİNDE KOÇHİSAR (ILGAZ) HİCRİ 1286 (1869)
 KOÇHİSAR NAHİYESİ
Müdürü: Mehmet Akif Efendi
Naibi: Mustafa Efendi (Müderris)
Müftü: Ahmet Efendi
Katip: Hasan Efendi
SALNAMEDE ILGAZ’IN TARİFİ
Koçhisar Kasabası: Kasaba-yı mezbure Koçhisar nahiyesinin müdürriyet makarrı olarak merkez-i vilayetin cenub tarafında on dört saat mesafede düz ovada vaki ve etrafı bağ ve bahçelik idüğü ve civarında kain yedi aded kurada dahi Tophane ve Tersane-i amire ve saire için külliyetli şali ve yün kuşak imal olunduğu.
KAİN ASAR-I MA’MURENİN CEDVELİDİR
Koçhisar Medresesi Müderrisi:
Naci Efendi
Mikdar-ı Talebesi: 60(Not: Diğer medreseler Çankırı, Kalecik ve Yapraklı’dadır.)
Dekakin : 27 adet
Hamam: 1 adet
Han: 2 adet
Teba-yı Gayr-ı Müslime Mekatibi: Yok
Kenisa ve Manastır: Yok
Kasabatta bulunan Ä°slam Sibyan Mekatibi: 42 adet
Hangah ve Zaviye: Yok
Kütüphane: Yok
Cevami ve Mesacid: 6 adet
NÃœFUS VE HANESÄ°NÄ°N MÃœRETTEBE-Ä° SENEVÄ°YYESÄ°
Vergisi: 251613
Bedelat-ı Askeriye: (belirsiz)
Varidat-ı Ösriyye: 141655
Ağnam Rüsumu Bedelat-ı: 085490
Rüsümat: 012410
Kura ve Mahallat: 24
Hane: 1586 (Ä°slam)
Nüfus: 6479 (İslam)
Â
HASB-EL-TESKİLAT İHTİYAR MECLİSİ ADD VE İ’TİBAR OLUNAN KURAVE MAHALLAT ESAMİSİ BEYAN OLUNURKOÇHİSAR NAHİYESİ
Yukarı- Yeni- Asağı Mahalleleri -Kale -Sekü -Yukarı Bozan –Asağı Dere –Cendere –Yazı – Hacıhasan –Musa –Kise –Saraycık –Kazancılar –Yenice –Engine –Nefs-i Bucura – Bucura –Okçular –Ömerli –Ödemic –Belviran –Kırsılar –Dere –Toklupınar Karyeleri
 İKİNCİ KASTAMONU VİLAYETİ SALNAMESİNDE KOÇHİSAR (ILGAZ)HİCRİ 1287 (1870)
KOÇHİSAR NAHİYESİ
Müdür: Şerif Efendi
Naib: Ahmet Cemal Efendi
Müftü: Ahmet Hulusi Efendi
Katip: Hasan Efendi
KAİN ASAR-I MA’MURENİN CEDVELİDİR
Dekakin : 27 adet
Hamam: 1 adet
Han: 2 adet
Teba-yı Gayr-ı Müslime Mekatibi: Yok
Kenisa ve Manastır: Yok
Kasabatta bulunan Ä°slam Sibyan Mekatibi: 42 adet
Hangah ve Zaviye: Yok
Kütüphane: Yok
Cevami ve Mesacid: 6 adet
NÃœFUS VE HANESÄ°NÄ°N MÃœRETTEBE-Ä° SENEVÄ°YYESÄ°
Vergisi: 251613
Bedelat-ı Askeriye: yok
Varidat-ı Öşriyye: 141655
Ağnam Rüsumu Bedelat-ı: 085490
Rüsümat: 012410
Kura ve Mahallat: 24
Hane: 1586 (Ä°slam)
Nüfus: 6479 (İslam)
 ÜÇÜNCÜ KASTAMONU VİLAYETİ SALNAMESİNDE KOÇHİSAR (ILGAZ)HİCRİ 1288 (1871)
KOÇHİSAR NAHİYESİ
Müdür: İsmail Hilmi Efendi
Naib: Ahmet Cemal Efendi
Müftü: Ahmet Hulusi Efendi
Katip: Hasan Efendi
Nüfus Mukayyidi:
Süleyman Efendi
Arazi Katibi: Hüseyin Efendi
KAİN ASAR-I MA’MURENİN CEDVELİDİR
Dekakin : 27 adet
Hamam: 1 adet
Han: 2 adet
Teba-yı Gayr-ı Müslime Mekatibi: Yok
Kenisa ve Manastır: Yok
Kasabatta bulunan Ä°slam Sibyan Mekatibi: 42 adet
Hangah ve Zaviye: Yok
Kütüphane: Yok
Cevami ve Mesacid: 6 adetSEKSEN ALTI VE SEKSEN YEDÄ° SENELERÄ°NDE MÃœCEDDEDEN VETAMÄ°REN Ä°NÅžA OLUNAN ASAR-I NAFIA
Debboy: 1 müc.Koğuş: 1 müc.Cebhane: 1 müc.Matbah: 1 müc.Derbend: 1 müc.Çeşme: 1 müc.Köprü: 1 müc.Dekakin: 5 müc.Gars olunan dut fidanı: 9000 adedNahiye-i mezkurede müceddeden imar olunan debboy için nakl olunan taş ve kireç bahası olup terk ve teberrü olunan 50000
 DÖRDÜNCÜ KASTAMONU VİLAYETİ SALNAMESİNDE KOÇHİSAR (ILGAZ)HİCRİ 1289 (1872)
KOÇHİSAR NAHİYESİ
Müdür: Süleyman Şükrü Efendi
Naib: Hasan Hüsnü Efendi
Müftü: Ahmet Hulusi Efendi
Katip: Hasan Efendi
Tapu Katibi: yok
KAİN ASAR-I MA’MURENİN CEDVELİDİR
Dekakin : 9 adet
Hamam: yok
Han: yok
Teba-yı Gayr-ı Müslime Mekatibi: Yok
Kenisa ve Manastır: Yok
Kasabatta bulunan Ä°slam Sibyan Mekatibi: 10 adet
Hangah ve Zaviye: Yok
Kütüphane: Yok
Cevami ve Mesacid: 1 adet(Not: 1 yıl içerisinde dükkan,mektep ve Cami sayısındaki düşüş bana pek normalgelmedi fakat kayıtlarda böyle geçtiği için aynı şekliyle aktarıyorum.İ.S.K)
BESİNCİ KASTAMONU VİLAYETİ SALNAMESİNDEKOÇHİSAR (ILGAZ)HİCRİ 1290 (1873)
KOÇHİSAR NAHİYESİ
Müdür: Süleyman Şükrü Efendi
Naib: Hasan Hüsnü Efendi
Müftü: Ahmet Efendi
Katip: Osman Nacip Efendi
Tapu Katibi: Bekir Efendi
Nüfus Mukayyidi: Süleyman Efendi
Bucura Mukayyidi: Osman Efendi
ASAKİR-İ REDİFE ZABİTANI İKİNCİ ORDU HUMAYUN DÖRDÜNCÜREDİF PİYADE ALAYIKENGIRI SANCAĞIÜÇÜNCÜ KOÇHİSAR TABURU ZABİTANI 3.TABUR:
Binbaşı Mehmet Rasim Efendi
Sağ Kolağası Kamil Efendi
Sol Kolağası İsmail Efendi
Tabur Katibi Mehmet Ä°zzet Efendi
TABUR-I MEZKURUN YÃœZBASILARI
Ömer Efendi, Hacı Mustafa Ağa, Ali Ağa, İsmail Ağa, Mehmet Ağa, Hacı Ahmet Ağa, Mustafa Ağa, Ali Ağa,
TABUR-I MEZKURUN MÃœLAZIMLARI
Veli Ağa, Ahmet Bey, Nafiz Efendi, Salih Efendi, Mustafa Ağa, Ahmet Ağa, İsmail Ağa, Süleyman Ağa
ALTINCI KASTAMONU VİLAYETİ SALNAMESİNDE KOÇHİSAR (ILGAZ)HİCRİ 1291 (1874)
KOÇHİSAR NAHİYESİ
Müdür: Süleyman Şükrü Efendi
Naib: Mehmet Nuri Efendi
Müftü: Ahmet Efendi
Katip: Osman Nacip Efendi
Tapu Katibi: Bekir Efendi
Nüfus Mukayyidi: Süleyman Efendi
Bucura Mukayyidi: Osman Nazif Efendi
Posta Katibi: Mustafa Efendi
Kereste Memuru: Hüseyin Efendi
Evkaf Muhasebe Vekili: Hakkı Efendi
ASAKİR-İ REDİFE ZABİTANI İKİNCİ ORDU HUMAYUN DÖRDÜNCÜ REDİF PİYADE ALAYIKENGIRI SANCAĞIÜÇÜNCÜ KOÇHİSAR TABURU ZABİTANI 3.TABUR:
Binbaşı Mehmet Rasim Efendi
Sağ Kolağası Kamil Efendi
Sol Kolağası İsmail EfendiT
abur Katibi Mehmet Ä°zzet Efendi
TABUR-I MEZKURUN YÃœZBASILARI
Ömer Efendi, Hacı Mustafa Ağa, Ali Ağa, İsmail Ağa, Mehmet Ağa, Hacı Ahmet Ağa, Mustafa Ağa, Ali Ağa,
TABUR-I MEZKURUN MÃœLAZIMLARI
Veli Ağa, Ahmet BeyNafiz Efendi, Salih Efendi, Mustafa Ağa, Ahmet Ağa, İsmail Ağa, Süleyman Ağa
(NOT: Hicri 1292 (1876) – 1296 (1879) Yılları arasını kapsayan 7.defa ve 11.defalar kaydı alınan Salname bilgilerinin İdari ve Askeri bilgi değişikliklerinde herhangi birdeğişiklik yoktur. O sebeple yer alınmamıştır.İ.S.K)
ON İKİNCİ KASTAMONU VİLAYETİ SALNAMESİNDE KOÇHİSAR (ILGAZ)HİCRİ 1297 (1880)
KOÇHİSAR NAHİYESİ
Müdür: Elhac Mehmet Efendi
Naib: Mehmet Nuri Efendi
Katip: Abdülkadir Efendi
Tapu Katibi: Bekir Efendi
Vukuat Katibi: Ä°smail Bey
 ASAKİR-İ REDİFE ZABİTANI İKİNCİ ORDU HUMAYUN DÖRDÜNCÜREDİF PİYADE ALAYIKENGIRI SANCAĞIÜÇÜNCÜ KOÇHİSAR TABURU ZABİTANI
3.TABUR:
Binbaşı Yusuf Ziya Efendi
Sağ Kolağası Hacı Ahmet Efendi
Tabur Katibi Ä°smail Azmi Efendi
Muavini Osman Nuri Efendi
TABUR-I MEZKURUN YÃœZBASILARI
Hasan Hüsnü Efendi, Süleyman Ağa, Ahmet Efendi, İsmail Ağa, Mehmet Ağa, Ali Ağa, Hüseyin Tahsin Efendi, Hacı Salih Efendi
TABUR-I MEZKURUN MÃœLAZIMLARI
Hasan Efendi, Ahmet Hulusi Efendi, Mehmet Sabit Efendi, Hasan Sabri Efendi, Ali Nazım Ağa, Hacı Ömer Efendi
Bu bilgiler İlhami Serdar Karaman’ın kişisel İnternet sitesi www.ilhamiserdarkaraman.com.tr ve Ilgaz’ın ilk araştırma-haber sitesi http://www.ilgaz18.net’un araştırma belgesidir. Ömer Türkoğlu’na, Fatih Çil’e ve İlhami Serdar Karaman’a teşekkürler…
Yorumlar
Editörün Notu: Sayfada yer alan bilgiler kaynak gösterilen kişiler tarafından bize sunulmuştur. Sayfamız sadece Ilgaz için yayın yapmaktadır.Çerkeş veya başka her hangi bir yere ait bilgi sunmamız söz konusu değildir. Alıntı
RSS beslemesi, bu iletideki yorumlar için.