Ilgaz ilçemizin şu anki ismi ile Kıyısın isimli bir köyü vardır. Bu köyün Osmanlı arşiv kayıtlarında ismi Kızılsin olarak geçmektedir.
Köyün isminin orjinal ismi ile zikredilmesi ve bu çerçevede değiştirilmesinde fayda vardır. ayrıca köy mimari açıdan gerçekten değerlendirilmesi gereken çok güzel konaklara sahiptir ve bu konakların mutlaka uygun şekilde restore edilerek varlıklarını devam ettirmeye gayret edilmesi gerekmektedir. Yine bu bağlamda köy mezarlığındaki eski Osmanlıca kitabeli mezartaşlarınında şu anki halinden kurtularak açığa çıkarılması ve çevresinin temizlenmesi gerekmektedir.
Bu mezartaşları bir nevi o köyün geçmişi demektir ve bu mezartaşlarındaki semboller geçmişköy hayatının ve kültürünün zenginliği hakkında bilgiler içermektedir. Bu kitabeler temizlenip yazılar fotoğraflanırsa okuma konusunda araştırma merkezi olarak yerdımcı olabileceğimizi belirtmek isterim. ki bazılarını şahsen okumuş durumdayım. Yine hem köy hemde genel Çankırı tarihi açısından çok önemli bir bilgiyi buraya aktarmak isterim ki o da Kasım Beyin burada yaptırdığı cami ile ilgilidir. Çankırı şeriye sicil defterlerinde Kasım Beyin burada bir cami inşa ettirdiği bilgileri yer almaktadır. zira belge' Kengırı kazasına tabi'Kızılsin nâmı karyede vaki' merhum Kasım Beyin bina eylediği Cami-i Şerif' ifadeleri ile başlamaktadır.
Şu ana kadar Kasım beyin Çankırıda inşa ettirdiği İmaret camii dışında bir cami inşaası ile ilgili bir bilgiye doğrusu ben ilk defa rastladım ve paylaşmak istedim. Ancak köyde yaptığım incelemede köy camisinin tamamen değiştirildiğini ve kitabesinin de bilinçsiz bir şekilde beton duvar içerisinde kaldığını gördüm. Kasım Beyin burada bir cami inşaa ettirmesi önemli bir olaydır. buradaki incelememde bu bilginin izlerinide bulduğumu söyleyebilirim.
Kasım Beyin Kızılsinde bir cami inşa ettirdiğinin belgesi. Çankırı 4 numaralı şeriye sicil defteri. bu belge ilk defa yayınlanmaktadır.
Tarih: H.1106 M.1695
Kaynak: Yüksel ARSLAN (Çankırı Belediyesi Kültür Müdürü)
